Historie

De kiem voor Grachtensmart is twintig jaar geleden gelegd tijdens een buurtfeest op de Springweg. Tegen de muur van wat nu Hotel Karel V heet, stond een bandje uit Amsterdam smartlappen te zingen. Leny de Bie ging spontaan meezingen. "De mensen op straat tikten tegen hun voorhoofd en dachten dat ik teveel gedronken had. Maar mijn vriendinnen Loes en Lieke vonden het prachtig en samen besloten we een smartlappenkoor op te zetten. Niemand nam ons serieus maar uiteindelijk is ons koor in oktober 1990 van start gegaan met twaalf leden. Loes vond het eerst heel ordinair en wilde zelf niet meedoen. Maar na de eerste repetitie aan de Oudegracht 227 is ze nooit meer weggegaan. Nog steeds oefenen we elke dinsdagavond. Nu met zeventig leden."

Menno Wolthers 2005

Al snel ging Grachtensmart op zoek naar een dirigent. "We wilden echt iets neerzetten en mooie arrangementen zingen", legt De Bie uit, "anders wordt het snel een plat liedje. We zingen vier stemmig: sopraan, alt, tenor en bas. Onze eerste dirigent was Paul Jongh, die ook accordeon speelde. Hij is intussen overleden. Na Paul kwam Menno Wolthers, nu alweer 15 jaar onze dirigent. Hij moest destijds solliciteren met nog drie anderen. Menno kwam in een tuinbroek. De koorleden waren direct dol op hem."

Paradiso 1994

Menno Wolthers kent Utrecht goed, want tijdens zijn studie aan het Hilversums conservatorium verkoos hij om  in de Domstad te wonen. "Ik heb altijd al van smartlappen gehouden. Vroeger kocht ik voor één gulden per vel een smartlap bij muziekhandel Wagenaar aan de Oudegracht. Daar stond een kast vol smartlappen. Na één avondje oefenen met Grachtensmart was ik om. Smartlappen zijn in feite kleine mini-operaatjes, kleine drama's. Ook in een smartlap gaat het altijd over doodgaan, over geliefden die elkaar niet krijgen. Emoties komen echt los."

Slotfeest juni 1992

De eerste twee jaren groeit Grachtensmart snel. Na elk optreden melden zich nieuwe leden aan. Iedereen mag meedoen en is welkom.Een ledenstop wordt pas ingevoerd bij 70 leden.

Inmiddels is de wachtlijst bijna net zo groot als Grachtensmart zelf. Omdat het verloop laag is laag ontstaan er wachttijden van meer dan 7 jaar.

Regelmatig wordt een slotfeest georganiseerd voor koor "met aanhang". Deze feesten leveren altijd optredens op voor eigen publiek. Er vormen zich dan kleine groepjes die veel energie steken in eigen aangepaste teksten, uitdossing en performance. 

Lappendeken gemaakt door koorleden

Vele koorleden zijn in de jaren negentig in de bloei van het leven.

Vele babies worden welkom geheten. Elke nieuwe wereldburger ontvangt een cadeau dat door het koor zelf is gemaakt. Of het nu een lap is of een blok, de Grachtensmarters leven hun creativiteit uit met als resultaat een lappendeken of een blokkendoos.

Krantenkop Utrechts Nieuwsblad 30 oktber 1995

Na het eerste lustrum in 1995, dat gevierd werd met een klein festival onder het motto ´gedeelde smart is halve smart´ is Grachtsmart benaderd door Vredenburg om samen een variant op dit evenement te organiseren.

Vandaar dat sinds 1996 Grachtensmart nu het Festvial van het Nederlandse lied organiseert. Een festival dat geheel gefasciliteerd wordt door Vredenburg.

Om het niveau van het koor verder te vergroten, introduceerde Menno Wolthers de zangweekenden. Vanaf 1997 trekt Grachtensmart zich een weekendlang terug in de Jeugdherberg in Gorssel.

Uiteraard wordt tijdens deze weekenden niet alleen gezongen en gewerkt aan verbetering van stem, uitstraling, dictie e.d.

Dikke tranen met tuiten... januari 2010

Het fenomeen meezingconcert is niet nieuw. Denk alleen maar eens aan al die uitvoeringen van de Matthäus Passion waarbij liefhebbers kunnen meezingen. Voor de liefhebbers van het levenslied bestond iets dergelijks nog niet.

Initiatiefnemer Menno Wolthers creëerde samen met Grachtensmart in 2005 het eerste meezingconcert. Inmiddels blijkt het een succesvolle formule die één maal per 2 jaar wordt herhaald.

Tijdens de derde editie van het meezingconcert doet een recordaantal van 350 gastzangers en -zangeressen mee. De deelnemers krijgen een oefen-cd en bladmuziek. Zij studeren de eigen partij zelfstandig in, of in een groepje met stemsoortgenoten. In één gezamenlijke repetitie wordt het concert voorbereid, namelijk op de dag van het concert zelf. Een paar weken eerder is er per stemsoort één oefenavond. Op de site van Grachtensmart is dan bovendien een oefensuite beschikbaar, waarop elke deelnemer kan inloggen om lekker een potje te oefenen.

Uiteraard treedt Grachtensmart een aantal malen per jaar op in bejaardenhuizen en ziekenhuizen. Ook is Grachtensmart te vinden op het Uitfeest en het Smartlappenfestival.